Spis jeńców Stalagu IB Hohenstein

Zanoncini Emilio


Miejscowość: Castagnoro
Numer jeńca: 10599
Okres niewoli: wrzesień 1943 - ostatnia informacja 1 marca 1944

ALBO 1 (170) luty 2010

Szuka śladów ojca

Jeńcy włoscy w Stalagu IB Hohenstein

 

W połowie września 2009r. zadzwoniła do mnie pani Katarzyna Parafiuk z Krakowa. Prosiła o informacje o obozie jenieckim w Olsztynku dla swojego znajomego mieszkającego we Włoszech. Bruno Zanoncini poszukiwał śladów po swoim ojcu Emilio, który w czasie wojny trafił jako jeniec do obozu w Olsztynku.

Kilkanaście dni później, 3 października 2009r. przyjechały trzy osoby ? Bruno Zanoncini z córką i Katarzyna Parafiuk w roli przewodnika i tłumacza. Bruno będąc już na emeryturze zaczął zbierać informacje o swoim ojcu, którego nigdy nie widział, ale którego brak odczuł bardzo w swoim życiu. Przyjechał specjalnie do Polski żeby odwiedzić miejsce pobytu swojego ojca. Niestety niewiele zobaczył. Po dawnym ogromnym obozie pozostały nikłe ślady. Jedynie wystawa w gimnazjum i zgromadzone tam eksponaty i zdjęcia dają pewne wyobrażenie o obozie i okrutnych latach II wojny światowej. Szkoda tylko, że tak ważna ekspozycja jest praktycznie niedostępna dla przygodnego turysty. Oprowadzając gości po sali wystawowej widziałem ich zainteresowanie zachowanymi eksponatami i prawdziwe wzruszenie, szczególnie na twarzy Bruna. Myślał o ojcu i czasie wojny, pogardy i śmierci.

Faszystowskie Włochy rozpoczęły wojnę w 1935r. podbijając afrykańskie państwo Abisynię (obecnie Etiopia). Miliony młodych ludzi wcielono do armii i wysłano na front (Albania, Grecja, Francja) żeby zrealizować imperialne plany Benito Mussoliniego. Początkowe sukcesy dawały społeczne poparcie dla faszystów, ale dalsza eskalacja działań wojennych przez Hitlera i klęski państw Osi w Afryce i na froncie wschodnim rozwiały marzenia o podboju świata.

Włosi, w odróżnieniu od Niemców, nie byli stworzeni do wojaczki. Mniej fanatyczni i okrutni nie chcieli walczyć za swojego duce. W północnej Afryce setki tysięcy żołnierzy poddawało się aliantom przy każdej nadarzającej się okazji. Po klęsce stalingradzkiej żołnierze włoscy masowo uciekali z frontu i, ryzykując własnym życiem, wracali do domu. Nie chcieli dalej walczyć. Klęski na frontach i masowy sprzeciw społeczny spowodował obalenie rządów faszystowskich i przejecie władzy przez marszałka Badoglio, który kazał aresztować Mussoliniego i podpisał kapitulację.

Zerwanie sojuszu z Niemcami wywołało brutalną reakcję Hitlera. Wojska niemieckie wkroczyły do Italii, a żołnierzy włoskich uznano za zdrajców i osadzono w obozach jenieckich. W sumie aresztowano i wywieziono ponad półtora miliona żołnierzy i oficerów włoskich. Wielu z nich trafiło do obozu Stalag I B Hohenstein. Niektórzy historycy podają liczbę ok.6000 jeńców włoskich, ale istnieją przesłanki potwierdzające znacznie większa liczbę. Rigoni Stern (jeniec włoski, a później znany pisarz) twierdzi, że przez obóz jeniecki w Olsztynku przeszło ok. 20 tysięcy Włochów.

Włosi trafili do Olsztynka jesienią 1943r. i musieli przeżyć w trudnych warunkach zimną jesień i mroźną, mazurską zimę. Głód, choroby, ciężka praca i ostre warunki klimatyczne były dla nich zbyt trudne. Tysiące z nich nigdy nie powróciło do słonecznej Italii.

Wskutek niedożywienia i braku odpowiedniej odzieży na jesienne i zimowe chłody śmiertelność była bardzo wysoka. W kwietniu 1944r. liczba jeńców włoskich wynosiła tylko 585 677, a w cztery miesiące później spadła do 127 032, obejmując w bilansie zarówno zmarłych, jak i zlikwidowanych w masowych egzekucjach.

Zanoncini Emilio, ojciec Bruna, urodził się 1 lipca 1919r. w Castagnoro koło Werony. Żołnierz włoski, służył w jednostce artyleryjskiej. Walczył na wielu frontach, prawdopodobnie, m.in. na Bałkanach w wojnie z Albanią i Grecją. Następnie trafił na front wschodni na tereny Rosji. W 1943r., po klęsce pod Stalingradem, uciekł z frontu i pieszo (podobnie jak Rigoni Stern) dotarł do Włoch, do domu rodzinnego.

9 września 1943r. został aresztowany przez Niemców w Vipitono i wywieziony. Trafił do obozu Stalag I B Hohenstein w Prusach Wschodnich. Otrzymał numer obozowy 10599.

Emilio poślubił wcześniej Angelę Sebben, która urodziła 26 grudnia 1943r. syna Bruna (Bruno Zanoncini). W lutym 1944r. zrobiono zdjęcie małego Bruna i wysłano do obozu. Emilio otrzymał zdjęcie syna, o czym wspomniał w liście napisanym do rodziny. Ostatnia informacja o Emilio pochodziła z 1 marca 1944r. Przebywał wtedy w Stalagu I B Hohenstein. Od tego momentu brakuje jakichkolwiek śladów i informacji o jego dalszym losie. Nie wiadomo gdzie i jak zginął, nie jest znane miejsce jego pochówku. Z obozu w Olsztynku uciekł kolega Emilio. Udało mu się przekroczyć rzekę i dotrzeć na ziemie polskie. Później w jakiś sposób przedostał się do rodzinnego miasteczka we Włoszech. To on przyniósł informację, że widział Emilio żywego. Angela nigdy nie pogodziła się ze śmiercią męża, do końca swojego życia czekała na jego powrót wierząc, że gdzieś jest i nadal żyje. Niestety Emilio nie wrócił.

Na pamiątkę pozostały jedynie zdjęcia. Widać na nich młodego, uśmiechniętego chłopaka, pełnego radości i życia. Nawet groza wojny nie była w stanie zabić tej radości, niestety los okazał się okrutny. Kilka lat później Emilio zaginął gdzieś na mazurskiej ziemi. Nie zdążył zobaczyć swojego synka. Bruno przeżył trudne dzieciństwo jako półsierota. Jego matka nie wyszła powtórnie za mąż i nigdy nie pogodziła się ze śmiercią męża.

Mazury przywitały włoskich przybyszów chłodem i deszczem. Bruno drżał z zimna i może również ze wzruszenia. Zrozumiał zapewne co czuł jego ojciec jesienią 1943 roku wyrzucony z bydlęcego wagonu na stacji w Olsztynku, zwanego wtedy Hohenstein, a później w ponurym obozie jenieckim ogrodzonym kolczastymi drutami. ?Ludzie ludziom zgotowali ten los?. Czas zaciera ślady, ale koszmary wojny żyją nadal w dzieciach i wnukach. Warto o tym pamiętać!

 

Bogumił Kuźniewski


Źródło informacji: ALBO 1 (170) luty 2010
Autor wpisu: Piotr
Dodano: 19.11.2011  Odsłon: 1892
Zgłaszanie uwag Zgłaszanie uwag
Powered by Sigsiu.NET RSS Feeds
------------------- Tu powstał pomysł ! -------------------
Reklama
Historie niezwykłe
Czyż Stanisław
24 kwietnia - 23 października 1940
Łomonosow Dymitr Borysowicz
lato 1944
Rigoni Stern Mario
wrzesień 1943 - wiosna 1944
Zanoncini Emilio
wrzesień 1943 - ostatnia informacja 1 marca 1944
Tu kupisz najnowszą książkę o Stalagu IB
Reklama
Gościmy
Naszą witrynę przegląda teraz 10 gości 
Mapa turystyczna
Reklama